Prof. Dr. Nuran İ. Hariri
1931 yılında İzmir’de doğan Nuran Hariri, Dumlupınar İlkokulu ve İzmir Kız Lisesi’ndeki öğreniminin ardından İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tıp eğitimine başladı. Bu dönemde Türkiye üniversitelerinde hâkim olan Alman ekolü çerçevesinde fizyoloji derslerini, dönemin önde gelen bilim insanlarından Hans Winterstein’dan aldı. Hariri, ilerleyen yıllarda Winterstein’ı Türkiye’ye gelmiş en büyük fizyologlardan biri olarak anacaktır.
1956 yılında tıp fakültesinden mezun olan Nuran Hariri, aynı yıl İzmir’e dönerek henüz yeni kurulmuş olan Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Kürsüsü’nde asistan olarak göreve başladı. Üniversitenin kurucu rektörü Prof. Dr. Muhittin Erel, temel bilimlerin tıp eğitimi içindeki merkezi rolünü vurgulayan yaklaşımıyla Hariri’ye güçlü destek verdi. Ege Üniversitesi’nin kuruluş yıllarında İstanbul ve Ankara Üniversitelerinden öğretim üyeleri belirli sürelerle İzmir’e gelerek ders vermekteydi. İngilizce ve Almanca bilen Nuran Hariri, Ankara Üniversitesi’nden ders vermek üzere gelen Nathan Scheinfinkel’in derslerinde çevirmenlik yaparak eğitim sürecine aktif katkı sundu.
Uzmanlık eğitimini sürdürürken, 1959 yılında Prof. Dr. Muhittin Erel’in yönlendirmesi ve Alexander von Humboldt Vakfı bursu ile Heidelberg Üniversitesi Fizyoloji Enstitüsü’ne gitti. Türkiye’ye dönüşünün ardından 1960 yılında fizyoloji uzmanı unvanını aldı. 1963 yılında bu kez CENTO bursu ile Tahran Üniversitesi Nükleer Bilimler Enstitüsü’nde çalışmalarını sürdürdü. Türkiye, Pakistan, İran ve Birleşik Krallık arasında güvenlik amaçlı kurulmuş olan CENTO, aynı zamanda bu ülkelerdeki bilimsel iş birliklerini destekleyen bir yapıydı. Hariri, burada bir yıl boyunca yüksek enerjili X-ışınlarına maruz bırakılan deney hayvanları üzerinde araştırmalar yaptı.
1964 yılında doçent unvanını kazanan Nuran Hariri, Patoloji Kürsüsü ile iş birliği içinde beynin histokimyasal değişimlerini inceleyen çalışmalarını sürdürdü. 1971 yılında profesörlüğe yükseldi. 1972’de American Association of University Women (AAUW) bursu ile Amerika Birleşik Devletleri’ne giderek University of California, Berkeley – Lawrence Berkeley Radiation Laboratory’de, radyasyonun beyin üzerindeki histokimyasal ve ultrastrüktürel etkilerini araştırdı.
Prof. Hariri’nin yurt dışında edindiği bilimsel birikim ve bu yıllarda Gürbüz Çelebi (daha sonra Biyofizik Anabilim Dalı’nın kurucusu), Şakire Pöğün ve Gönül Ö. Peker’in de Fizyoloji Anabilim Dalı’na katılımı, yürütülen çalışmaların özellikle nörofizyoloji alanında yoğunlaşmasını sağladı. Bu dönemde araştırmalarda kullanılan klasik kimograflar yerini elektroensefalografi ve katot ışınlı osilograf gibi dönemin modern cihazlarına bırakmaya başladı. Nuran Hariri’nin öncülüğünde, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı destekli bir proje kapsamında Fizyoloji, Anatomi ve Patoloji kürsülerinin ortaklaşa yürüttüğü disiplinler arası çalışmalar gerçekleştirildi. 1981 yılında NATO bursu ile iki ay süreyle Johns Hopkins Üniversitesi Sinirbilim Bölümü’nde ziyaretçi profesör olarak bulundu.
Beyin ve sinir sistemi araştırmalarına Türkiye’de öncülük eden Nuran Hariri, 1991 yılında Türkiye Beyin Araştırmaları ve Sinir Bilimleri Derneği (TÜBAS)’nin kurucu başkanı oldu. 1993’te International Brain Research Organization (IBRO) Yönetim Kurulu temsilciliğine, 1994’te ise aynı kuruluşun Avrasya Komisyonu Başkanlığı’na seçildi. 1996 yılında Ege Üniversitesi Beyin Araştırmaları ve Uygulama Merkezi’nin kuruluş sürecine önemli katkı sağladı.
Akademik yaşamı boyunca dört bilimsel kitap ile çok sayıda ulusal ve uluslararası araştırma makalesi ve bildiri ile Cumhuriyet Bilim Teknik dergisinde yayımlanmış yazılar kaleme alan Nuran Hariri; temel bilimlere duyduğu derin saygı, araştırmadaki öncü rolü, çağdaş ve uluslararası bakış açısı, disiplinler arası yaklaşımlara ve ekip çalışmalarına verdiği önemle kendisinden sonra gelen kuşaklar için örnek bir bilim insanı oldu. 24 Aralık 1998 tarihinde emekli oldu.
Bilimsel kimliğinin yanı sıra müziğe ilgi duyan ve güçlü bir edebi duyarlılığa da sahip olan Nuran Hariri, şiirleri ve denemeleriyle edebiyat dünyasında da iz bıraktı.
Şiir Kitapları
- Damla ve Yalaz, Oluşum Yayınları, Ankara, 1978
- Bin Can ile, Yeditepe Yayınları, İstanbul, 1983
- Öte Sular, Ayrım Yayınları, İzmir, 1992, 45 s.
- Güz Sevdaları, Delisarmaşık Yayınları, 2006, 63 s.
Denemeler
- Bir Eksik Etekten (Eski Defterler), Afrodisyas Sanat Yayınları, Nisan 2009, 96 s.
- Aşk Bunamaz, İlya Yayınevi, 112 s. ISBN: 978-9944-260
- Edebi Açılım Kendin Pişir Kendin Ye, 64 s.
Sanatçı kişiliğini ele alan bir kitap da yayımlanmıştır:
Raif Özben (haz.), Nuran Hariri – Arı Şair, Gizil Bilge, Dost İnsan, Etki Yayınevi, İzmir, 2000, 112 s.
1965 yılında Faris Hariri ile evlenen Nuran Hariri, bir kız çocuğu ve bir kız torun sahibiydi. 11 Ağustos 2024 tarihinde yaşama veda etti.